Đẩy mạnh "xung lực thể chế" để giải bài toán vốn cho tăng trưởng hai con số

Mở đầu phần phát biểu, bà Trần Lan Phương bày tỏ sự đồng tình cao với các báo cáo của Chính phủ, nhất là Báo cáo đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025 và tình hình triển khai những tháng đầu năm 2026. Bà đánh giá cao tinh thần "nhìn thẳng vào sự thật" khi chỉ ra những hạn chế, bất cập và thách thức của nền kinh tế.

"Quả thực, mục tiêu tăng trưởng '2 con số' là thách thức rất lớn trong bối cảnh nền kinh tế vĩ mô đang phải chịu nhiều tác động bất lợi từ bên ngoài", đại biểu Trần Lan Phương nói, đồng thời bày tỏ sự nhất trí với các giải pháp "quyết liệt, đồng bộ, toàn diện" cùng lộ trình triển khai cụ thể theo từng quý mà Chính phủ đã đề ra.

Áp lực lớn từ bài toán huy động vốn

Theo đại biểu Trần Lan Phương, trong 5 năm tới, để đạt mức tăng trưởng ổn định 10% mỗi năm, tổng vốn đầu tư toàn xã hội cần huy động tương đương khoảng 40% GDP, tức quy mô khoảng 260 tỷ USD. Đây là một con số rất lớn, đặt ra thách thức không nhỏ.

Bà Trần Lan Phương phân tích, trong giai đoạn 2021-2025, tổng tích lũy tài sản mới chỉ đạt khoảng 30,8% GDP. Như vậy, để nâng lên mức 40% GDP, Việt Nam cần huy động thêm nguồn lực tương đương gần 10% GDP mỗi năm từ cả khu vực công, tư nhân và đầu tư nước ngoài FDI.

Đáng chú ý, bà Trần Lan Phương chỉ ra một "điểm nghẽn" lớn trong mô hình huy động vốn hiện nay là sự phụ thuộc quá nhiều vào hệ thống ngân hàng thương mại. "Tín dụng hiện chiếm hơn 50% tổng nguồn cung vốn cho nền kinh tế, trong khi thị trường chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp vẫn phát triển chậm, chưa ổn định", đại biểu Trần Lan Phương phân tích.

Nếu tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng tín dụng 16-17%/năm để phục vụ mục tiêu tăng trưởng 10%, tỷ lệ tín dụng/GDP có thể lên tới 180-185% vào năm 2030. Theo đại biểu Trần Lan Phương, đây là "ngưỡng báo động đỏ" đối với an toàn hệ thống tài chính quốc gia, vượt xa khả năng hấp thụ và quản trị rủi ro của các ngân hàng nội địa.

Sáng 10/4, Thủ tướng Lê Minh Hưng tham dự phiên họp tổ và lắng nghe các đại biểu Quốc hội đoàn Hải Phòng, Quảng Ngãi đóng góp ý kiến về tình hình kinh tế - xã hội

"Đầu tàu" kéo tăng trưởng hai con số

Từ thực tế trên, đại biểu Trần Lan Phương đặc biệt nhấn mạnh vai trò của các Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) tại TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Khu thương mại tự do thế hệ mới (FTZ) tại Hải Phòng.

Theo bà, đây không chỉ là các dự án hạ tầng mà còn là những "xung lực thể chế" có ý nghĩa then chốt đối với khả năng hiện thực hóa các mục tiêu phát triển giai đoạn 2026-2030.

Trước hết, các mô hình này sẽ tạo ra đột phá về thể chế. "Đây sẽ là những 'vùng thử nghiệm' (sandbox) cho các chính sách chưa có tiền lệ, đặc biệt trong kinh tế số và kinh tế xanh", bà Trần Lan Phương nhấn mạnh. Nhờ đó, các rào cản pháp lý, vốn thường có độ trễ so với thực tiễn, sẽ từng bước được tháo gỡ.

Quan trọng hơn, các trung tâm tài chính quốc tế sẽ góp phần tái cấu trúc nguồn vốn, giảm sự lệ thuộc vào tín dụng ngân hàng. IFC có thể trở thành "kênh dẫn vốn" mới thông qua việc huy động các nguồn lực tài chính dài hạn từ thị trường chứng khoán, trái phiếu xanh và các quỹ đầu tư mạo hiểm.

Bà Trần Lan Phương cho biết, Đà Nẵng được định vị là trung tâm Fintech (công nghệ tài chính) và tài chính xanh (tín chỉ carbon, trái phiếu xanh), trong khi TP Hồ Chí Minh hướng tới vị thế trung tâm tài chính khu vực với các dịch vụ ngân hàng và quản lý tài sản quy mô lớn.

Bên cạnh IFC, Khu thương mại tự do thế hệ mới tại Hải Phòng cũng được nữ đại biểu đánh giá là một cấu phần chiến lược.

Theo bà Trần Lan Phương, mô hình này không giống các khu phi thuế quan truyền thống, mà tích hợp sản xuất công nghệ cao, logistics thông minh và cảng biển xanh. Khi kết hợp với ưu đãi thuế mạnh, như thuế thu nhập doanh nghiệp 7% trong 30 năm, cùng hạ tầng cảng nước sâu Lạch Huyện, chi phí logistics sẽ được kéo xuống mức cạnh tranh trong khu vực, tạo đòn bẩy cho hàng hóa nội địa xuất khẩu. "Đây sẽ là 'mắt xích' quan trọng kết nối sản xuất, tài chính, thương mại và logistics toàn cầu", bà Trần Lan Phương nhận định.

Nhìn tổng thể, đại biểu Trần Lan Phương kiến nghị, các trung tâm tài chính quốc tế và khu thương mại tự do cần trở thành những "đầu tàu" thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cả nước.

Hải Phòng đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP giai đoạn 2026-2030 đạt 13-14%/năm, trong khi TP Hồ Chí Minh kỳ vọng đạt mức tăng trưởng hai con số ngay từ năm 2026 nhờ cú hích từ IFC.

Thủ tướng Lê Minh Hưng chụp ảnh lưu niệm với đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng

Đặc biệt, các cơ chế ưu đãi về visa, thuế thu nhập cá nhân, miễn tiền thuê đất… sẽ giúp các khu vực này trở thành "nam châm" thu hút FDI chất lượng cao và nguồn nhân lực quốc tế. "Các cơ chế đặc thù này sẽ tạo sức hấp dẫn mạnh mẽ đối với các tập đoàn đa quốc gia và nhân tài toàn cầu", đại biểu Trần Lan Phương nhấn mạnh.

Đại biểu Trần Lan Phương bày tỏ kỳ vọng Chính phủ sẽ tiếp tục quan tâm chỉ đạo, triển khai hiệu quả các giải pháp mang tính đột phá này, qua đó góp phần giải bài toán huy động nguồn lực và hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững trong giai đoạn tới.