Xây thành phố an toàn từ những gia đình hạnh phúc

Khi gia đình là tuyến phòng thủ đầu tiên

Trong căn nhà nhỏ ở tổ 20, thôn Phước Châu (xã Thăng An, TP Đà Nẵng), tiếng cười giờ đã thay cho những trận cãi vã từng kéo dài nhiều năm. Ít ai biết rằng, Chủ nhiệm Câu lạc bộ (CLB) Gia đình hạnh phúc tổ 20, bà Nguyễn Thị Tám, từng là nạn nhân của bạo lực gia đình. Có thời điểm, cuộc sống của bà gắn với cảnh "ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng", khiến bà từng nghĩ mái ấm của mình không thể cứu vãn.

Thế nhưng, những cán bộ Hội Phụ nữ trong thôn đã nhiều lần tìm đến tận nhà. Không phải bằng những lời phê phán hay sự can thiệp áp đặt, họ kiên trì lắng nghe, chia sẻ, giúp cả hai vợ chồng nhìn lại cách ứng xử với nhau. Sự chân thành ấy dần làm thay đổi người chồng. Mái nhà từng ngập nước mắt nay đã trở nên yên ấm, con cái trưởng thành, kinh tế gia đình cũng dần ổn định.

"Tôi từng nhận được sự giúp đỡ của CLB để giữ lại hạnh phúc gia đình mình. Bây giờ, tôi chỉ mong có thể đồng hành, giúp những gia đình khác vượt qua sóng gió như mình từng trải qua", bà Tám chia sẻ.

Tại CLB Gia đình hạnh phúc tổ 20, các cán bộ Hội Phụ nữ cơ sở lắng nghe, kết nối và kịp thời hỗ trợ các gia đình có nguy cơ xảy ra bạo lực, góp phần giữ bình yên cho từng mái ấm.

Không riêng gia đình bà Tám, bà Nguyễn Kim Thu cũng từng nhiều đêm khóc vì chồng say rượu, ghen tuông vô cớ, cấm đoán mọi hoạt động xã hội. Những buổi tối, các thành viên CLB đến ngồi bên mâm cơm gia đình, kiên nhẫn trò chuyện với cả hai vợ chồng. Từng cuộc gặp nhỏ đã tháo gỡ những nút thắt lớn. Hôm nay, người chồng đã thay đổi, người vợ yên tâm tham gia công tác Hội, con cái được lớn lên trong một mái ấm bình yên... 

Những câu chuyện ấy cho thấy, phòng, chống bạo lực gia đình không chỉ bắt đầu khi có vụ việc xảy ra, mà bắt đầu từ việc vun đắp sự tôn trọng, bình đẳng và sẻ chia ngay trong đời sống hằng ngày.

Những buổi sinh hoạt định kỳ của Câu lạc bộ Gia đình hạnh phúc là dịp để các thành viên chia sẻ kinh nghiệm xây dựng mái ấm bình đẳng, tiến bộ và hạnh phúc.

Ra đời từ năm 2005 với 45 hộ thành viên, đến nay CLB Gia đình hạnh phúc tổ 20 đã quy tụ trên 50 hộ gia đình cùng thực hiện tiêu chí “No ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc”.

Mỗi quý, CLB đều tổ chức sinh hoạt với nhiều nội dung thiết thực như kỹ năng xây dựng gia đình, bình đẳng giới, phòng chống bạo lực gia đình, chăm sóc sức khỏe, nuôi dạy con, phát triển kinh tế hộ gia đình qua các hoạt động như "trao bò xoay vòng", góp vốn nuôi heo đất, ủng hộ biển đảo... Mỗi thành viên còn ký cam kết xây dựng gia đình văn hóa, không có tệ nạn xã hội, thực hiện cuộc vận động “5 không, 3 sạch”.

Theo bà Hồ Thị Mỹ Lệ, Chủ tịch Hội LHPN xã Thăng An, điều tạo nên sức sống của CLB không nằm ở nguồn quỹ, mà ở đội ngũ cán bộ Hội luôn gần dân, hiểu dân.

“Họ là những người đầu tiên nhận ra dấu hiệu bất ổn trong mỗi gia đình, chủ động đến gặp gỡ, hòa giải, đồng thời phối hợp với tổ hòa giải và chính quyền khi vụ việc vượt quá khả năng xử lý. CLB đã thực sự trở thành nơi kết nối, chia sẻ kinh nghiệm xây dựng gia đình hạnh phúc, góp phần tích cực vào phong trào phụ nữ và xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư" - Bà Hồ Thị Mỹ Lệ, Chủ tịch Hội LHPN xã Thăng An.

Nếu CLB Gia đình hạnh phúc là nơi phòng ngừa từ sớm tình trạng bạo lực gia đình thì mô hình “Địa chỉ tin cậy” lại trở thành điểm tựa an toàn cho phụ nữ và trẻ em khi bạo lực đã xảy ra. Tại xã Nam Trà My, căn nhà của chị Hồ Thị Hằng luôn sáng đèn mỗi khi có người cần giúp đỡ.

Mô hình "Địa chỉ tin cậy" trở thành nơi tạm lánh an toàn, giúp phụ nữ và trẻ em được bảo vệ, hỗ trợ khi không may gặp bạo lực gia đình.

Có những đêm, phụ nữ ôm con chạy sang gõ cửa trong nước mắt sau khi bị chồng đánh đập. Ngôi nhà ấy trở thành nơi tạm lánh, đồng thời là điểm kết nối giữa nạn nhân với Hội Phụ nữ các cấp, chính quyền và lực lượng chức năng.

“Chúng tôi không chỉ cho chị em trú ẩn, mà còn phối hợp Hội LHPN xã tổ chức tuyên truyền, tập huấn về quyền phụ nữ, tác hại của bạo lực, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn. Đồng thời hướng dẫn mô hình kinh tế như nuôi dê đen, nuôi heo cỏ để ổn định cuộc sống, giảm áp lực gia đình”, chị Hằng chia sẻ.

Ở xã Tây Giang, chị Zơrâm Thị Pất cũng dành riêng một căn phòng trong nhà làm nơi tạm lánh. Chị Pất kể lại, một buổi tối, khi cả bản làng đã ngủ, một phụ nữ chạy đến cầu cứu vì chồng say rượu, đập phá đồ đạc. Sau khi đưa nạn nhân vào nơi an toàn, sáng hôm sau chị cùng Hội Phụ nữ và chính quyền địa phương đến gặp người chồng, kiên trì phân tích, khuyên giải. Gia đình ấy dần trở lại bình yên.

Bên cạnh hỗ trợ khẩn cấp, mô hình "Địa chỉ tin cậy" còn phối hợp tuyên truyền, nâng cao nhận thức về bình đẳng giới, phòng chống bạo lực và phát triển sinh kế cho phụ nữ vùng cao Đà Nẵng.

Theo bà Lê Kim Vị, Chủ tịch Hội LHPN xã Tây Giang, mô hình “Địa chỉ tin cậy” hiệu quả nhờ sự tự nguyện và uy tín của chủ hộ. Quan trọng hơn, đây là “điểm chạm” đầu tiên để phát hiện sớm nguy cơ, can thiệp kịp thời trước khi mâu thuẫn trở thành những vụ bạo lực nghiêm trọng.

Đó cũng là vai trò rất riêng của cán bộ Hội. Họ không chỉ tuyên truyền chính sách mà còn là người lắng nghe, kết nối, đồng hành, giúp nạn nhân lấy lại niềm tin và giúp người gây bạo lực thay đổi nhận thức. Những người phụ nữ ấy giống như những “mạch dẫn mềm” trong hệ thống bảo vệ cộng đồng, góp phần giữ bình yên cho từng mái ấm.

Thành phố an toàn bắt đầu từ mỗi mái ấm hạnh phúc

Theo bà Hoàng Thị Thu Hương, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Trung ương Hội LHPN Việt Nam, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố, Chủ tịch Hội LHPN TP Đà Nẵng, công tác bình đẳng giới và phòng, chống bạo lực gia đình thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực thông qua các hoạt động của Dự án 8 và nhiều mô hình tại cơ sở như tổ truyền thông cộng đồng, “Địa chỉ tin cậy”, CLB “Gia đình hạnh phúc”, “Thủ lĩnh của sự thay đổi”, các diễn đàn, hội nghị truyền thông...

Đặc biệt, Hội LHPN TP Đà Nẵng luôn chú trọng nâng cao nhận thức cho cán bộ và người dân về Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022. Khác với trước đây chỉ nhìn nhận bạo lực qua những thương tích trên cơ thể, luật đã mở rộng khái niệm sang cả bạo lực tinh thần, tình dục và kinh tế, những dạng tổn thương âm thầm nhưng để lại hậu quả lâu dài.

Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Đình Trung chia sẻ chuyên đề phòng, chống bạo lực gia đình dưới góc nhìn sức khỏe, giúp cán bộ Hội nhận diện đầy đủ những tổn thương về thể chất, tinh thần và xã hội do bạo lực gây ra.

Mới đây, Hội LHPN thành phố còn tổ chức chuyên đề về phòng, chống bạo lực gia đình với cách tiếp cận từ góc độ sức khỏe toàn diện. Tại đây, Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Đình Trung (Trường Đại học Kỹ thuật Y - Dược Đà Nẵng, Phó Chủ tịch Hội Thầy thuốc trẻ TP Đà Nẵng, Tổng thư ký Hội Y học thành phố) cho biết, bạo lực gia đình không chỉ gây tổn thương thể chất mà còn tàn phá sức khỏe tinh thần và các mối quan hệ xã hội. Trẻ em sống trong môi trường bạo lực dễ lo âu, rối loạn cảm xúc, giảm khả năng học tập, thậm chí lặp lại hành vi bạo lực khi trưởng thành.

Ông cho rằng, gia đình phải là tuyến phòng thủ đầu tiên, là bộ màng lọc ngăn chặn xung đột ngay từ đời sống hằng ngày. Một tổ ấm an toàn được xây dựng dựa trên nguyên tắc "kiềng ba chân": Tôn trọng, Bình đẳng và Không chấp nhận bạo lực.

Bình đẳng không làm giảm đi vai trò của người đàn ông, mà làm cho gia đình mạnh mẽ hơn. Tại đó, các thành viên được học cách kiểm soát cảm xúc bằng công thức “STOP” (Dừng lại - Hít thở - Quan sát - Tiếp tục), học cách lắng nghe không phán xét và chia sẻ việc nhà… Khi môi trường gia đình thấm đẫm sự tôn trọng, sẻ chia, nếp sống không bạo lực sẽ tự khắc hình thành, tạo lá chắn vững chắc bảo vệ cộng đồng.

Theo Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Đình Trung, một gia đình hạnh phúc được xây dựng trên nền tảng tôn trọng, tin tưởng, thấu hiểu, trách nhiệm và tình yêu thương.

“Đặc biệt, sau sáp nhập, TP Đà Nẵng với địa bàn quản lý rộng (93 xã, phường), dân số tăng nhanh, điều kiện kinh tế - xã hội đa dạng, vừa có khu vực đô thị phát triển, vừa có vùng nông thôn, miền núi, hải đảo, đã và đang đặt ra nhiều thách thức mới đối với công tác bình đẳng giới và phòng, chống bạo lực trên cơ sở giới. Nếu không được phát hiện, can thiệp, xử lý kịp thời và nghiêm minh, những vấn đề này sẽ để lại những hệ lụy phức tạp, tác động tiêu cực đến an sinh, hạnh phúc gia đình và sự phát triển bền vững của xã hội” - Bà Hoàng Thị Thu Hương, Chủ tịch Hội LHPN TP Đà Nẵng.

Bên cạnh đó, trong kỷ nguyên số, các hình thức bạo lực và xâm hại đang diễn ra tinh vi hơn trên môi trường mạng. Do đó, Hội LHPN TP Đà Nẵng đang tiếp tục đẩy mạnh các chương trình trang bị kỹ năng công nghệ, giúp phụ nữ và trẻ em gái, nhất là khu vực vùng cao rèn luyện kỹ năng tự bảo vệ, nhận biết các nguy cơ lừa đảo, xâm hại trực tuyến.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, Hội LHPN các cấp chú trọng nâng cao kỹ năng sử dụng không gian mạng an toàn, giúp hội viên phụ nữ chủ động phòng ngừa các nguy cơ bạo lực, xâm hại trực tuyến.

Bởi vậy, xây dựng một thành phố an toàn không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng. Điều đó bắt đầu từ những gia đình biết yêu thương, tôn trọng nhau, từ những cán bộ Hội tận tụy gõ cửa từng nhà để lắng nghe, hòa giải, kết nối và bảo vệ. Khi mỗi mái ấm đều bình yên, thành phố sẽ có nền móng vững chắc nhất cho sự an toàn và phát triển.