Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là nền tảng đổi mới phương thức hoạt động Hội

Hội thảo được tổ chức nhằm cập nhật những điểm mới trong chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, đồng thời nhận diện những khó khăn, vướng mắc và định hướng chiến lược để Hội LHPN Việt Nam thúc đẩy mạnh mẽ các hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST, CĐS) trong thời gian tới.

Các nhiệm vụ của Hội đều dựa trên nền tảng KHCN & ĐMST

Phát biểu mở đầu hội thảo, Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam Nguyễn Thị Thu Hiền đã chỉ ra sự cần thiết của việc áp dụng Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo vào thực tiễn công tác Hội. Bà nhấn mạnh, KHCN và ĐMST không còn bó hẹp trong phạm vi nghiên cứu chuyên môn mà đã trở thành phương thức thiết yếu để giải quyết các vấn đề phát triển. Đối với Hội LHPN Việt Nam, mọi nhiệm vụ từ nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ, thúc đẩy bình đẳng giới, đến phản biện xã hội và tinh gọn tổ chức đều phải dựa trên nền tảng khoa học, dữ liệu và ĐMST. Do đó, việc ứng dụng các yếu tố này là công cụ trực tiếp để nâng cao chất lượng lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ chính trị của Hội.

Để đáp ứng yêu cầu của bối cảnh mới, Phó Chủ tịch Nguyễn Thị Thu Hiền yêu cầu, cần đổi mới căn bản phương thức tổ chức hoạt động khoa học. Mặc dù công tác nghiên cứu tại TW Hội thời gian qua đã có những đóng góp quan trọng trong tham mưu chính sách nhưng vẫn mang nặng tính truyền thống và mức độ ứng dụng chưa cao. Việc nắm vững tư duy và cơ chế của Luật KHCN & ĐMST sẽ giúp Hội chuyển đổi phương thức hoạt động theo hướng thiết thực và hiệu quả hơn. Đặc biệt, để thực hiện tốt vai trò đại diện, giám sát và phản biện xã hội, Hội cần đẩy mạnh đầu tư cho năng lực nghiên cứu, đảm bảo các kiến nghị chính sách luôn dựa trên bằng chứng dữ liệu và thực tiễn vững chắc.

 Phó Chủ tịch Nguyễn Thị Thu Hiền yêu cầu cần đổi mới căn bản phương thức tổ chức hoạt động khoa học

Bên cạnh đó, Luật KHCN & ĐMST cũng mở ra cơ hội lớn để Hội tham gia sâu rộng vào hệ sinh thái ĐMST quốc gia. Thông qua mạng lưới cơ sở rộng khắp, Hội có thể phát hiện các vấn đề thực tiễn, kết nối các nhà khoa học, cơ quan quản lý doanh nghiệp với phụ nữ. Từ đó, Hội không chỉ giúp chuyển hóa nhu cầu của phụ nữ thành các đơn đặt hàng nghiên cứu mà còn đưa các kết quả khoa học vào cuộc sống, khẳng định vai trò vị thế trong kỷ nguyên mới.

Phó Chủ tịch Nguyễn Thị Thu Hiền cũng gợi mở 5 vấn đề trọng tâm để hội thảo thảo luận, bao gồm: sự thích ứng với chủ trương chính sách mới; xác định định hướng nghiên cứu ưu tiên; đổi mới cơ chế quản lý và triển khai các nhiệm vụ khoa học; phát triển nguồn nhân lực khoa học của Hội và xây dựng văn hóa KHCN trong toàn hệ thống. Bà kỳ vọng kết quả hội thảo sẽ là căn cứ quan trọng để định hướng chiến lược KHCN & ĐMST của Hội giai đoạn 2026 - 2030.

Việc nắm vững tư duy và cơ chế của Luật KHCN & ĐMST sẽ giúp Hội chuyển đổi phương thức hoạt động theo hướng thiết thực và hiệu quả hơn

Góc nhìn từ các chuyên gia

Trình bày tham luận tại hội thảo, TS. Nguyễn Như Quỳnh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Khoa học & Công nghệ đã mang đến bức tranh toàn cảnh về sự thay đổi mang tính bước ngoặt trong tư duy làm chính sách. Theo đó, thể chế hiện tại và tương lai đang chuyển dịch mạnh mẽ từ "quản lý, kiểm soát chặt chẽ; tiền kiểm khắt khe; sợ sai, không chấp nhận rủi ro; Nhà nước cấp phát nhỏ giọt, dàn trải" sang "kiến tạo, phát triển hệ sinh thái; hậu kiểm linh hoạt, cơ chế Sandbox và Luật hoá việc chấp nhận rủi ro và Nhà nước đóng vai trò vốn mồi dẫn dắt thị trường”.

TS. Nguyễn Như Quỳnh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Khoa học & Công nghệ trình bày tại hội thảo

Giai đoạn 2025 - 2026 chứng kiến sự ra đời của hàng loạt hành lang pháp lý mới nhằm tháo gỡ rào cản, tiêu biểu như Luật KH,CN & ĐMST, Luật Công nghệ số… và đặc biệt là Luật Trí tuệ nhân tạo mang tính tiên phong toàn cầu. Theo đó, TS. Nguyễn Như Quỳnh nhấn mạnh những đột phá lớn như: tự động giao quyền sở hữu kết quả nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước cho tổ chức chủ trì; tác giả được hưởng tối thiểu 30% lợi nhuận thương mại hóa; cơ chế quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia hỗ trợ khởi nghiệp và thành lập các Trung tâm Đổi mới sáng tạo với nhiều ưu đãi vượt trội về thuế, đất đai và thủ tục…

Dưới góc nhìn chiến lược, TS. Phạm Đình Nguyên, Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ (VISTS) khẳng định KHCN, ĐMST và CĐS chính là nền tảng để nâng cao quyền năng phụ nữ, hiện đại hóa tổ chức Hội và tăng chất lượng tham mưu chính sách.

TS. Phạm Đình Nguyên, Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ (VISTS) khẳng định KHCN, ĐMST và CĐS chính là nền tảng để nâng cao quyền năng phụ nữ, hiện đại hóa tổ chức Hội và tăng chất lượng tham mưu chính sách

Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra những nguy cơ hiện hữu về khoảng cách số theo giới, nguy cơ mất việc làm ở lao động nữ phi chính thức, sự thiếu vắng phụ nữ trong các lĩnh vực STEM, cùng các rủi ro về an toàn mạng, bạo lực giới và thiên lệch thuật toán AI. Để giải quyết vấn đề này, TS. Phạm Đình Nguyên đề xuất Hội LHPN Việt Nam cần thực hiện hai sự chuyển dịch cốt lõi: (1) chuyển từ việc hỗ trợ phụ nữ "tiếp cận công nghệ" sang bảo đảm phụ nữ "tham gia kiến tạo, làm chủ và hưởng lợi công bằng" từ KHCN & ĐMST, CĐS; (2) chuyển từ "số hóa hoạt động hiện có" sang "tái thiết kế toàn diện mô hình hoạt động Hội dựa trên dữ liệu, nền tảng số, ĐMST xã hội và quản trị theo kết quả".

Ông cũng gợi mở 6 mục tiêu cốt lõi cho Chương trình hành động 2026 - 2030, trong đó nhấn mạnh việc phổ cập năng lực số bao trùm, phát triển nhân lực nữ trong STEM, bảo vệ phụ nữ và trẻ em gái trên môi trường số và thiết lập kiến trúc dữ liệu Hội thống nhất.

Đánh giá về thực tiễn triển khai tại hệ thống Hội thời gian qua, PGS.TS. Dương Kim Anh, Phó Giám đốc Học viện Phụ nữ Việt Nam cho biết, Hội LHPN Việt Nam đã rất nỗ lực cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW thông qua việc ban hành Kế hoạch 723/KH-ĐCT, triển khai Ứng dụng Phụ nữ Việt Nam, phần mềm i-Mặt trận và đẩy mạnh các đề tài nghiên cứu.

PGS.TS. Dương Kim Anh đề xuất Hội cần đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức, gắn nhiệm vụ KHCN, ĐMST và CĐS với chiến lược phát triển của tổ chức và nhu cầu thực tiễn của phụ nữ

Dù vậy, quá trình thực thi vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Hệ thống pháp luật mới đòi hỏi yêu cầu cao về tự chủ và quản trị theo kết quả, trong khi nguồn lực tài chính, nhân lực chuyên môn, hạ tầng số và dữ liệu của các cấp Hội còn mỏng, chưa đồng đều. Dữ liệu hội viên còn phân tán, cập nhật chậm; kinh phí đầu tư công cho chuyển đổi số còn hạn hẹp. Cơ cấu tổ chức Hội đa dạng từ cơ quan hành chính đến đơn vị sự nghiệp cũng gây khó khăn trong việc áp dụng thống nhất các cơ chế mới…

Từ thực tiễn đó, PGS.TS. Dương Kim Anh đề xuất Hội cần đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức, gắn nhiệm vụ KHCN, ĐMST và CĐS với chiến lược phát triển của tổ chức và nhu cầu thực tiễn của phụ nữ. Cần ưu tiên hoàn thiện hạ tầng số thân thiện, đặc biệt hướng tới phụ nữ nông thôn, miền núi; hình thành mạng lưới chuyên giam và đẩy mạnh các nghiên cứu giải quyết bài toán lớn của Hội như: việc làm, sinh kế số, thích ứng già hóa dân số, an toàn mạng và bạo lực trên cơ sở giới.

Hội thảo cũng diễn ra sôi nổi với phiên thảo luận khoa học, các đại biểu và chuyên gia đã cùng nhau phân tích sâu hơn các giải pháp nhằm tạo môi trường thuận lợi để hoạt động KHCN, ĐMST và CĐS thực sự trở thành nền tảng xuyên suốt, giúp Hội LHPN Việt Nam đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao năng lực phụ nữ và tạo dựng những giá trị phát triển bền vững trong giai đoạn tới.

Các đại biểu và chuyên gia đã cùng nhau phân tích sâu hơn các giải pháp nhằm tạo môi trường thuận lợi để hoạt động KHCN, ĐMST và CĐS thực sự trở thành nền tảng xuyên suốt

Kết luận hội thảo, để hiện thực hóa những định hướng này, Phó Chủ tịch Nguyễn Thị Thu Hiền yêu cầu toàn thể cán bộ, đặc biệt là cấp lãnh đạo Ban, các đơn vị phải nghiên cứu kỹ Nghị quyết 57 và Kế hoạch 723 của TW Hội, từ đó cụ thể hóa hàm lượng KHCN, ĐMST, CĐS vào từng lĩnh vực phụ trách. Đồng thời, bà giao nhiệm vụ trọng tâm cho Học viện Phụ nữ Việt Nam phải thể hiện vai trò chủ trì, bám sát các yêu cầu thực tiễn, do Hội đặt ra và nghiên cứu kỹ Luật KHCN & ĐMST để khai thác tối đa các lợi thế từ hành lang pháp lý mới.

Trong bối cảnh nguồn nhân lực còn mỏng, Phó Chủ tịch Nguyễn Thị Thu Hiền đề nghị các Ban, đơn vị cần chủ động tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn nội tại, đồng thời chuẩn bị đầy đủ dữ liệu minh chứng để tham mưu, kiến nghị Đảng, Nhà nước và các cơ quan quản lý giải quyết những vướng mắc khách quan, bảo đảm Hội hoàn thành xuất sắc sứ mệnh chính trị được giao.