10 nữ Anh hùng Liệt sĩ dân quân pháo phòng không Lam Hạ: "Những vì sao không tắt" của Tổ quốc

Những năm 1965-1966, khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại miền Bắc, thị xã Phủ Lý (nay thuộc tỉnh Ninh Bình) trở thành trọng điểm đánh phá bởi đây là nút giao thông chiến lược trên tuyến đường sắt Bắc - Nam và Quốc lộ 1A. Để bảo vệ huyết mạch giao thông và quê hương, ngày 5-8-1965, Đại đội dân quân phòng không xã Lam Hạ được thành lập, gồm 87 người, trong đó có những thiếu nữ dân quân tuổi đời rất trẻ. Ngoài nhiệm vụ hậu cần, tiếp đạn, tải thương, chị em dân quân Lam Hạ còn trực tiếp sát cánh chiến đấu cùng bộ đội.

Trong những ngày tháng 10/1966, dưới mưa bom bão đạn của không quân Mỹ, các nữ dân quân vẫn kiên cường bám trận địa, chiến đấu bảo vệ bầu trời quê hương.

Chân dung 10 nữ liệt sĩ dân quân Lam Hạ được lưu giữ tại Đền thờ

Ngày 1/10/1966, tại trận địa pháo 37 ly có 6 nữ dân quân đã anh dũng hy sinh gồm: Cô Đinh Thị Tâm (sinh năm 1948), Trần Thị Tuyết (sinh năm 1947), Phạm Thị Lan (sinh năm 1944), Vũ Thị Phương (sinh năm 1943), Nguyễn Thị Thu (sinh năm 1948) và Nguyễn Thị Thi (sinh năm 1950).

Tám ngày sau, ngày 9/10/1966 tại trận địa pháo 57 ly ở Đường Ấm, 3 nữ dân quân gồm cô Nguyễn Thị Thuận (sinh năm 1948), Trần Thị Thẹp (sinh năm 1944) và Nguyễn Thị Oánh (sinh năm 1942) cũng anh dũng hy sinh.

Gần 1 năm sau, trên trận địa pháo 57 ly ở Hòa Lạc, ngày 7/7/1967, cô Đặng Thị Chung (sinh năm 1944) hy sinh.

Trong 10 bông hoa thép Lam Hạ có cô Nguyễn Thị Thu và Nguyễn Thị Thi là 2 chị em ruột.

Các cô hi sinh khi tuổi đời còn rất trẻ, như cô Nguyễn Thị Thi mới tròn 16 tuổi, có người vừa nhập ngũ vài ngày, có người vừa kết hôn chưa đầy ba tháng... Giữa ranh giới sinh tử, họ vẫn một lòng nghĩ đến đồng đội, đến nhiệm vụ chiến đấu và sự bình yên của Tổ quốc. Sự hy sinh của 10 nữ dân quân Lam Hạ đã làm nên một bản anh hùng ca bất tử trên trận địa phòng không năm xưa. Họ được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và được Nhân dân trìu mến gọi là "Những vì sao không tắt" - những ngôi sao vẫn luôn tỏa sáng trong ký ức dân tộc, nhắc nhở các thế hệ hôm nay và mai sau về giá trị của hòa bình, lòng yêu nước, tinh thần quả cảm và sự cống hiến vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Ngày nay, trên chính trận địa pháo năm xưa, Đền thờ 10 nữ dân quân pháo phòng không Lam Hạ được dựng lên, nằm trong quần thể Khu Đền thờ các Anh hùng liệt sĩ và Di tích lịch sử trận địa pháo phòng không Lam Hạ, trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng, thu hút đông đảo cán bộ, đoàn viên, hội viên, học sinh và Nhân dân đến dâng hương, tham quan, tìm hiểu lịch sử.

Tiếp nối truyền thống bằng những việc làm thiết thực

Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), đoàn đại biểu Hội LHPN tỉnh Ninh Bình do bà Đào Thị Hòa, Tỉnh ủy viên, Ủy viên Ban Chấp hành TƯ Hội LHPN Việt Nam, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Ninh Bình, làm trưởng đoàn đã đến dâng hương, dâng hoa tưởng niệm tại Đền thờ 10 liệt sĩ nữ dân quân pháo phòng không Lam Hạ.

Đoàn đoàn đại biểu Hội LHPN tỉnh Ninh Bình dâng hương, tri ân tại Đền thờ 10 liệt sĩ nữ dân quân Lam Hạ

Phát huy đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", các cấp Hội LHPN tỉnh Ninh Bình đã huy động hơn 9.800 cán bộ, hội viên phụ nữ, đóng góp gần 3.000 ngày công lao động để vệ sinh môi trường, chăm sóc, chỉnh trang nghĩa trang liệt sĩ, đài tưởng niệm và các công trình ghi công trên địa bàn; đồng thời tổ chức dâng hương, thắp nến tri ân tại các nghĩa trang liệt sĩ.

Hoạt động chăm lo người có công cũng được triển khai rộng khắp. Đến nay, các cấp Hội đã trao 1.359 suất quà, tổng trị giá 718,9 triệu đồng tới thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, người có công với cách mạng và hội viên phụ nữ thuộc gia đình chính sách.

Cán bộ, hội viên phụ nữ xã Thanh Lâm tham gia thực hiện “Bữa cơm tri ân” tại gia đình người có công với cách mạng

Nhiều địa phương có những cách làm sáng tạo như tổ chức thăm hỏi, tặng quà cho gia đình chính sách; thực hiện công trình đường cây hoa muồng hoàng yến trong khuôn viên nghĩa trang liệt sĩ; hỗ trợ ngày công sửa chữa nhà ở cho con nạn nhân chất độc hóa học, con liệt sĩ và các gia đình chính sách; sửa chữa nhà "Mái ấm tình thương".

Đặc biệt, mô hình "Bữa cơm tri ân" được Hội LHPN nhiều xã, phường tổ chức tại gia đình thân nhân liệt sĩ và người có công đã để lại nhiều cảm xúc đẹp, góp phần lan tỏa sâu sắc đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" bằng những việc làm gần gũi, chân thành.

Hoạt động của Hội LHPN tỉnh Ninh Bình không chỉ thể hiện lòng thành kính, biết ơn sâu sắc đối với các Anh hùng liệt sĩ mà còn là dịp để mỗi cán bộ, hội viên phụ nữ soi mình vào những tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước, sự quả cảm và tinh thần cống hiến của các thế hệ phụ nữ Việt Nam; từ đó tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang, tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, góp phần xây dựng quê hương Ninh Bình ngày càng giàu đẹp, văn minh và phát triển.