Quảng Nam: Chị Kring Thị Viết với lòng say mê và yêu nghề thổ cẩm dân tộc Ve

18/10/2022
Khi đường sá của huyện vùng cao Nam Giang (Quảng Nam) đi lại thuận lợi, đời sống của bà con dân tộc Ve nơi đây cũng có nhiều thay đổi để hòa nhập với đời sống người anh em ở miền xuôi và chúng tôi đã có dịp đến thăm gia đình chị Kring Thị Viết (58 tuổi), dân tộc Ve ngụ tại thôn 49a, xã Đắc Pring với niềm say mê và lòng yêu nghề đã giúp chị luôn giữ lửa nghề dệt thổ cẩm truyền thống của dân tộc mình.
Chị Kring Thị Viết đang hướng dẫn con gái (ngoài cùng bên phải) và truyền dạy nghề dệt thổ cẩm người Ve cho em Zơ Râm Thị Thon (ngoài cùng bên trái)

Thổ cẩm của người Ve ngày trước đơn giản, chỉ có một gam màu. Ngày trước, sợi dệt không có sẵn như bây giờ; để có sợi, phụ nữ Ve trong làng phải vượt núi cao, lên rừng tìm lấy vỏ cây trôm đem về kéo sợi đến khi hoàn thành một tấm váy rồi khâu lại để phụ nữ mặc, tấm khố cho đàn ông và cả tấm đắp cho ấm mỗi khi gặp trời lạnh và cơn mưa rừng dai dẳng... Để có các màu sắc khác nhau, phụ nữ Ve còn phải tìm các loại rễ cây như rễ cầm, rễ trum, rễ chà tâng... rồi giã nhỏ ngâm trong nước nhiều ngày liền cho nó ra màu rồi đến công đoạn đun nấu nước đó keo lại để nhuộm màu cho sợi; từ đó gam màu trên thổ cẩm người Ve có thêm màu vàng, đỏ, màu xanh da trời, màu tím và màu chàm đen. Theo truyền thống, đàn ông dân tộc Ve mặc khố, phía sau buông đến ống chân; phụ nữ Ve quấn váy và ở trần, thiếu nữ quấn váy, một số mặc áo cộc tay.  

Chị Viết chia sẻ: “Hồi mới 13 tuổi, tôi đã được mẹ và những người già trong làng căn dặn rằng, đã là con gái dân tộc Ve phải dệt được thổ cẩm, biết làm các vật dụng trong gia đình thì mới lấy được chồng. Mẹ tôi ngày trước, là phụ nữ nổi tiếng với tài dệt thổ cẩm ở làng. Không chỉ dệt thổ cẩm đẹp, mẹ tôi còn chịu khó vào rừng hái nấm đỏ giã để nhuộm sợi vải đỏ lên hoa văn thổ cẩm cho đẹp hơn. Ghi nhớ lời căn dặn đó, mà tôi luôn say mê học hỏi nghề dệt và tay nghề dần dần nâng lên. Đến năm 18 tuổi, tôi cũng đã được học cách phối màu sắc và tạo hoa văn cho thổ cẩm từ mẹ mình một cách tỉ mỉ và khéo léo mà không phải ai cũng làm được. Những lúc không lên rẫy, thấy những người già và chị em phụ nữ trong làng tập trung lên Ơớng (tức nhà làng) để dệt thổ cẩm, tôi luôn say mê học hỏi và cũng tham gia cùng để nâng cao tay nghề. Lấy chồng, đến nay phải đến hơn 40 năm rồi, tôi vẫn thường dệt thổ cẩm để may cho chồng, cho mấy đứa con những bộ trang phục truyền thống thật đẹp mà công việc này từ thời còn con gái tôi rất yêu thích”.

Theo chị Viết, trước đây việc học nghề dệt rất đơn giản và nhanh chóng bởi không khí học nghề ngày ấy rất sôi nổi, ai cũng thi nhau học vì quý và xem trọng nghề. Bản thân tôi ngày ấy cũng chỉ mất khoảng hơn một năm để làm quen và ghi nhớ các họa tiết, bố cục trên tấm thổ cẩm. Đến những công đoạn khó hơn như dệt và phối màu truyền thống trên trang phục. Vừa làm, chúng tôi vừa trao đổi vui vẻ, tạo ra một không khí sôi nổi, giúp đẩy nhanh quá trình học.

Chị Kring Thị Viết (thôn 49b), xã Đắc Pring, huyện Nam Giang luôn tỉ mỉ với từng công đoạn dệt do mình làm ra

Thật đáng trân trọng khi được chứng kiến một phụ nữ dân tộc Ve nơi vùng cao Đắc Pring với tấm thổ cẩm đang dệt dang dở cùng nhiều hoa văn không chỉ là tác phẩm được làm bằng tay kì công, mà còn là sự sáng tạo và nơi gửi gắm những tình cảm, tâm tư của người Ve vào không gian thanh bình. Theo chị Viết, hiện nay lớp trẻ phụ nữ Ve trong thôn không mấy ai biết dệt thổ cẩm, việc học dệt bây giờ cũng khó khăn hơn ngày xưa vì lớp trẻ không có đam mê, nhiệt huyết. Dù hiện nay, không mấy người mặn mà với nghề dệt thổ cẩm người Ve, nhưng chị Kring Thị Viết vẫn luôn muốn lưu truyền cho lớp trẻ về những nét văn hóa đặc trưng, độc đáo của của dân tộc mình.

So với nhiều phụ nữ Ve khác trong thôn 49a, chị Viết chưa phải là người có thâm niên lâu nhất trong nghề dệt thổ cẩm, tuy nhiên, sản phẩm của chị làm ra luôn mang nét riêng, tinh xảo, đẹp mắt. Từ đam mê, chị còn sưu tầm, học hỏi những họa tiết đẹp, những cách phối chỉ màu độc đáo của những nghệ nhân làng khác.

Anh Ka Ring Khang, Phó bí thư Đảng uỷ xã Đắc Pring cho biết: “Chị King Thị Viết, với niềm say mê và lòng yêu nghề đã giúp chị luôn giữ lửa nghề dệt thổ cẩm truyền thống của dân tộc mình, vừa góp phần bảo tồn giá trị văn hóa của dân tộc vừa nâng cao đời sống của người dân. Để nghề thổ cẩm người Ve ở thôn 49a và gia đình chị Viết nói riêng và các thôn khác trong xã Đắc Pring nói chung đứng vững trong thời kỳ hội nhập, cần được hỗ trợ để duy trì và mở rộng sản xuất, tăng cường giao lưu, trao đổi kinh nghiệm với các làng nghề dệt khác trong và ngoài huyện Nam Giang”.

Nguyễn Văn Sơn

TÂM ĐIỂM

CÁC ĐỀ ÁN

Video