Hiệu quả từ các hoạt động hỗ trợ, nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn

Ở mỗi giai đoạn, công tác phụ nữ có những yêu cầu cụ thể khác nhau phù hợp với đặc điểm tình hình và nhiệm vụ ưu tiên phát triển của địa phương. Qua 05 năm triển khai và thực hiện Chỉ thị số 21-CT/TW, ngày 20/01/2018 của Ban Bí thư Trung ương về tiếp tục đẩy mạnh công tác phụ nữ trong tình hình mới; công tác phụ nữ trên địa bàn tỉnh đã đạt được nhiều kết quả tích cực, tạo chuyển biến cả về chất lượng và số lượng phụ nữ tham gia đóng góp vào các hoạt động phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh, xây dựng hệ thống chính trị tại địa phương.

Xác định rõ năng lực, vị thế của người phụ nữ trong gia đình, xã hội được khẳng định thông qua sự tự chủ của phụ nữ trong đời sống kinh tế, việc làm, thu nhập; thời gian qua hoạt động hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững luôn được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của các cấp Hội phụ nữ trên địa bàn tỉnh. Với vai trò là tổ chức nòng cốt trong công tác phụ nữ; bám sát nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; các cấp Hội phụ nữ trong tỉnh đã triển khai phong trào thi đua, các cuộc vận động, nhiệm vụ trọng tâm, góp phần nâng cao năng lực và chất lượng đời sống cho hội viên, phụ nữ; trong đó có các hoạt động hỗ trợ phát triển kinh tế, nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ.

Các mô hình, hoạt động hỗ trợ nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ

Thông qua thực hiện hiệu quả hoạt động Đề án "Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2017-2025" (Đề án 939), các ngành chức năng phối hợp với Hội phụ nữ các cấp triển khai nhiều hoạt động khuyến khích, hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp, thành lập hợp tác xã, tổ liên kết do phụ nữ làm chủ. Chủ động kết nối mở rộng liên kết, khuyến khích xây dựng ý tưởng khởi nghiệp sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất kinh doanh, khởi nghiệp. Tổ chức các lớp tập huấn nâng cao năng lực, truyền thông cộng đồng, hướng dẫn công tác đối thoại, giám sát, tập huấn hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp, thành lập hợp tác xã, tổ hợp tác. Hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn, nâng cao chất lượng và dư nợ cho vay từ nguồn vốn các ngân hàng. Phối hợp tổ chức Diễn đàn giao lưu, đối thoại giữa lãnh đạo các sở, ngành, nữ doanh nghiệp, chủ nhiệm HTX/THT. Kết quả, trong 5 năm qua, toàn tỉnh có 74 tổ hợp tác, tổ liên kết, 23 hợp tác xã do phụ nữ quản lý điều hành được thành lập, 100% được hỗ trợ thủ tục thành lập, vốn, kiến thức. Giai đoạn 2018-2023, hàng năm, Hội LHPN tỉnh đều tổ chức Ngày phụ nữ khởi nghiệp, đã tiếp nhận 1.227 ý tưởng của phụ nữ tham gia khởi sự kinh doanh, khởi nghiệp, có 39 ý tưởng được tôn vinh, trao giải tại các cuộc thi. Hội phụ nữ các cấp đã triển khai hỗ trợ hỗ trợ xây dựng nhãn mác, tem truy xuất nguồn gốc, bao bì cho 1.920 sản phẩm; tổ chức cho 10.680 lượt hội viên phụ nữ sản xuất nông nghiệp ký cam kết sản xuất sạch, an toàn; hướng dẫn và hỗ trợ 28 sản phẩm của HTX/THT do phụ nữ làm chủ được cấp chứng nhận sản phẩm OCOP tỉnh Lạng Sơn 3 và 4 sao.

Thực hiện các chính sách đặc thù hỗ trợ phụ nữ ở vùng cao, vùng sâu, biên giới, hải đảo, phụ nữ là người dân tộc thiểu số, phụ nữ khuyết tật. Hằng năm, cân đối nguồn kinh phí hỗ trợ các hoạt động theo các chính sách, chương trình, đề án, dự án hỗ trợ cho hoạt động của Hội LHPN phụ nữ nói chung, trong đó có nhóm phụ nữ đặc thù nói riêng. Chương trình “Đồng hành cùng phụ nữ biên cương” được triển khai tại 20 xã, 01 thị trấn biên giới đã tạo sự lan tỏa trong cộng đồng, đem lại nhiều giá trị, ý nghĩa nhân văn sâu sắc; gắn các hoạt động với thực hiện chương trình, kế hoạch, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng khu vực biên giới vững mạnh, hỗ trợ cơ sở vật chất, các điều kiện cần thiết cho cán bộ, hội viên, phụ nữ và nhân dân đẩy mạnh sản xuất, phát triển kinh tế, tăng thu nhập, cải thiện đời sống. Tổ chức ngày hội “Xuân biên phòng - Ấm lòng dân bản”, “Xuân đoàn kết - Tết biên cương”; tuyên truyền nâng cao nhận thức cho trên 15.000 hội viên phụ nữ tại 21 xã, thị trấn biên giới; xây dựng các mô hình sinh kế giảm nghèo bền vững, xây dựng nhà “Mái ấm biên cương”, các công trình phụ trợ cho hộ gia đình phụ nữ nghèo... với số tiền hỗ trợ trên 10,6 tỷ đồng.

Mạnh dạn chuyển đổi sinh kế thông qua mô hình trồng cây sa nhân của hội viên phụ nữ xã Bắc Xa, huyện Đình Lập từ nguồn vốn vay của các cấp Hội phụ nữ

Thông qua phong trào “Phụ nữ giúp nhau giảm nghèo có địa chỉ”, hoạt động hỗ trợ hội viên, phụ nữ thoát nghèo, thoát cận nghèo được triển khai sâu rộng ở các cấp, bằng nhiều hình thức, tập trung vào từng đối tượng cụ thể. Phát triển các mô hình sinh kế tạo việc làm tại chỗ, giúp nhau phát triển kinh tế, hỗ trợ vốn tín dụng cho phụ nữ được đẩy mạnh, gắn kết với Chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới... Các cấp Hội phụ nữ trong tỉnh đã vận động cán bộ, hội viên, phụ nữ ủng hộ Quỹ “Mái ấm tình thương” giúp phụ nữ nghèo, hỗ trợ xây mới, sửa chữa được 122 căn nhà, trị giá 1,9 tỷ đồng; giúp 2.268 hộ phụ nữ nghèo, hộ gia đình hội viên do phụ nữ làm chủ thoát nghèo, cận nghèo.

Hoạt động tín dụng, tiết kiệm tại chi hội, tổ phụ nữ tiếp tục được duy trì, đáp ứng nhu cầu thiết thân của hội viên, phụ nữ. Hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn, nâng cao chất lượng và dư nợ cho vay từ nguồn vốn các ngân hàng được đẩy mạnh thông qua nhiều hình thức. Phối hợp với Ngân hàng CSXH ủy thác cho hội viên phụ nữ vay vốn phát triển kinh tế; phối hợp với ngân hàng Nông nghiệp & phát triển Nông thôn tạo điều kiện thuận lợi cho hội viên tiếp cận nguồn vốn phát triển sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, cải thiện điều kiện sống, với tổng số dư nợ hiện nay đạt 1.229,913 triệu đồng/23.415 hộ được vay.

Bên cạnh đó, công tác dạy nghề, đào tạo nghề tiếp tục được cấp ủy, chính quyền các cấp, các ngành quan tâm phối hợp thực hiện; giai đoạn 2017-2022, các đơn vị chuyên môn sở ban ngành tỉnh đã phối hợp tổ chức các hoạt động dạy nghề, tập huấn khoa học kỹ thuật cho 46.164 hội viên phụ nữ trên địa bàn (chiếm 64,1% tổng số người học nghề). Bên cạnh đó, các cấp Hội phụ nữ đã phối hợp, giới thiệu dạy nghề cho lao động nữ, chủ yếu là các ngành đào tạo thuộc lĩnh vực nông nghiệp sản xuất sạch, an toàn, trồng trọt, chăn nuôi với bình quân mỗi năm hơn 2.000 hội viên phụ nữ được tham gia đào tạo; việc dạy nghề của các cấp hội chủ yếu gắn với tạo việc làm sau học nghề thông qua hỗ trợ thành lập HTX, THT, tổ/nhóm phụ nữ liên kết sản xuất, kinh doanh và hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp; từ đó, góp phần tạo việc làm bền vững và thu nhập ổn định cho phụ nữ, thu hút phụ nữ tham gia học nghề.

Hạn chế và những vấn đề đặt ra

Công tác tuyên truyền, vận động chưa được thường xuyên và đồng bộ nên còn một số phụ nữ thuộc đối tượng đặc thù, phụ nữ nghèo, phụ nữ yếu thế có tư tưởng trông chờ, ỷ lại, chưa chịu khó vươn lên phát triển kinh tế, thoát nghèo.

Việc thay đổi nhận thức của hội viên phụ nữ nhất là phụ nữ ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số trong lĩnh vực khởi sự kinh doanh/khởi nghiệp còn hạn chế, chưa phát triển thành phong trào khởi nghiệp rộng rãi và có chiều sâu.

Nhận thức về vai trò, cách thức hỗ trợ phát triển HTX của một số cán bộ Hội chưa sâu sắc; công tác tuyên truyền chưa có nhiều đổi mới, hướng dẫn, tư vấn bị lúng túng; một số HTX được Hội hỗ trợ nhưng phát triển chưa thực chất. Chưa có nhiều tấm gương hội viên, phụ nữ mạnh dạn, tự tin khởi nghiệp với quy mô lớn, có tầm ảnh hưởng rộng rãi trên địa bàn.

Vấn đề giải quyết việc làm cho phụ nữ nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn gặp nhiều khó khăn, thiếu việc làm tại địa phương.

Doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh chủ yếu là doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa nên mức độ tham gia đồng hành cùng các cấp Hội phụ nữ trong hỗ trợ phụ nữ hiện thực hóa các ý tưởng khởi sự kinh doanh/khởi nghiệp còn hạn chế.

Các giải pháp chủ yếu

Để tiếp tục thực hiện có hiệu quả các hoạt động hỗ trợ, nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ; các cấp, các ngành cần tiếp tục tuyên truyền, vận động nâng cao nhận thức của toàn xã hội về vai trò, vị trí của phụ nữ đối với sự phát triển của xã hội. Tuyên truyền, phát huy nội lực, ý chí vươn lên của phụ nữ và cộng đồng; mạnh dạn học nghề, lập nghiệp, khởi nghiệp; phát huy tinh thần hợp tác, tương thân tương ái trong chị em phụ nữ và cộng đồng thông qua việc tích cực thực hiện các hoạt động giúp nhau phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững.

Quan tâm tổ chức các lớp tập huấn tăng cường năng lực cho đội ngũ cán bộ Hội LHPN các cấp trong hoạt động hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp, phát triển kinh tế, giảm nghèo; chú trọng các chuyên đề đổi mới sáng tạo, kinh doanh, nguồn vốn và kênh bán hàng; quảng bá, giới thiệu sản phẩm của phụ nữ làm chủ để góp phần kết nối, tiêu thụ sản phẩm cho phụ nữ.

Tiếp tục phối hợp với Ngân hàng, các tổ chức tín dụng hỗ trợ phụ nữ tiếp cận các dịch vụ tài chính, nhất là đối với các nhóm liên kết, THT, HTX, doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ; nâng cao chất lượng các hoạt động ủy thác, tín chấp hiện có.

Tăng cường công tác phối hợp giữa các cấp, các ngành trong thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn tỉnh gắn với việc triển khai các mô hình cụ thể, thiết thực hỗ trợ cho phụ nữ dân tộc thiểu số, phụ nữ nghèo, miền núi biên giới.

Chú trọng tôn vinh, biểu dương các điển hình tiên tiến, nhân rộng mô hình hiệu quả, cách làm hay trong phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững, khởi nghiệp; các nhân tố điển hình là phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn, phụ nữ nông thôn, dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa để lan toả, thúc đẩy cho hoạt động hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững.