Nguồn gốc bánh trung thu

12/09/2008
Tháng 8, khi gió heo may về. Trẻ con lại háo hức, lòng chộn rộn, xốn xang đón chờ đêm hội trăng rằm. Chúng được xem múa lân, được đi rước đèn, được trông trăng và phá cỗ. Mâm cỗ đêm trung thu thường có nhiều loại hoa quả đặc trưng của mùa thu như bưởi, thị, hồng đỏ, hồng ngâm, na dai, chuối... Và có một thứ bánh đặc trưng mà chỉ mùa trung thu mới có, nó không thể thiếu trong mâm cỗ đó là bánh trung thu. Phổ biến như một thứ hiển nhiên nhưng không phải ai cũng biết được nguồn gốc của loại bánh này.

Bánh trung thu thường có dạng hình tròn, cũng có khi người ta làm bánh trung thu hình lợn mẹ với đàn lợn con hay hình con cá chép… Bánh trung thu truyền thống thường có một lớp vỏ mỏng làm bằng bột bì bao lấy khối nhân ngọt bên trong. Thông thường, nhân bánh trung thu là những quả trứng muối tượng trưng cho trăng rằm được bọc bên ngoài bởi đậu xanh hoặc hạt sen nấu nhuyễn. Vị ngọt khé của đậu xanh dường như được trung hòa bởi vị mặn của trứng muối. Thưởng thức bánh trung thu dưới ánh trăng rằm mang đến một cảm giác đậm đà nhưng thư thái và tao nhã.

Bánh trung thu có lịch sử lâu dài ở Trung Quốc. Có nhiều truyền thuyết lí giải vì sao người ta lại ăn bánh trung thu vào ngày rằm tháng tám, nhưng truyền thuyết phổ biến nhất đó là trong những năm cuối thời đại nhà Nguyên, bọn thống trị áp bức, bóc lột nhân dân rất tàn khốc, khiến dân chúng bất mãn nuôi ‎ý định phản kháng mãnh liệt. Thời ấy, hai vị lãnh tụ là Chu Nguyên Chương và Lưu Bá Ôn đã tổ chức nhân dân vùng lên chống lại bè lũ thống trị tàn bạo. Để tập hợp các lực lượng đấu tranh trong điều kiện không thể truyền tin đi, Lưu Bá Ôn đã nghĩ ra cách làm những cái bánh hình tròn, kêu gọi mọi người mua bánh này ăn vào dịp rằm tháng tám để tránh họa. Khi mọi người mua bánh về cắt ăn nhìn thấy bên trong có giấu một mảnh giấy viết thông báo thời gian khởi nghĩa là lúc trăng sáng nhất trong đêm rằm. Những cái bánh đã được truyền đi cho nhau và trở thành phương tiện liên lạc đảm bảo an toàn góp phần giúp cuộc khởi nghĩa thành công.

Về sau, người Trung Quốc lấy việc làm bánh trung thu vào ngày rằm tháng Tám để kỉ niệm cho sự kiện này. Phong tục này được lưu truyền cho tới ngày nay.

Một số nước ở châu Á có phong tục ăn bánh trung thu. Tuy nhiên, bánh trung thu của mỗi nước lại có những đặc trưng riêng. Người Nhật Bản có một loại bánh tên gọi là “geppei”. Bánh này không có nhân là trứng muối bên trong và thường được bán quanh năm. Ở Philippines, có một kiểu bánh trung thu được biết đến là "hopia" và thông thường nó có chứa đậu xanh, khoai môn, hoặc là sầu riêng. Người Hàn Quốc thường ăn bánh Songpyun vào dịp trung thu. Hương vị đặc biệt của bánh Songpyun là được hấp với lá thông tươi và màu sắc sinh động của bánh được tạo nên bởi màu của các loại nước trái cây, rau củ…

Ở Việt Nam, bánh trung thu thường có nhân khá phong phú, được làm từ các nguyên liệu như jambon, lạp xường, đậu xanh. Bánh trung thu được xem như một thứ quà trang trọng trong dịp tết trung thu. Người Việt Nam coi rằm tháng tám là dịp để bố mẹ thể hiện tình cảm, sự quan tâm dành cho con trẻ. Ăn bánh trung thu trong ngày rằm tháng tám với‎ mong muốn gia đình được đoàn viên, sum vầy.

Phan Thanh Phương

TÂM ĐIỂM

CÁC ĐỀ ÁN

Video