Đừng sợ, đừng khóc một mình

Bà Nguyễn Bảo Thanh Nghi, Trưởng khoa Xã hội học - Đại học Mở TP.HCM cho biết trong một cuộc khảo sát dành cho đối tượng là sinh viên khoa Xã hội học, có đến 70% em nữ từng bị quấy rối tình dục như chọc ghẹo, sàm sỡ, khoe của quý… trên xe buýt, trên đường phố.

Những nạn nhân từng bị quấy rối hoặc bạo lực tình dục không ngần ngại công khai tình trạng của mình tại tọa đàm. Y.N. - nữ nhân viên bán hàng vật liệu xây dựng ở Q.9 cho biết, hàng ngày cô phải đối mặt với những vị khách rất vô duyên: “Bán hàng phải tươi cười, nhưng nụ cười của em lại làm cho họ buông thêm lời tán tỉnh chọc ghẹo, sờ tay, vuốt má… Em nói với chủ cửa hàng, nhưng chị ấy nói rằng phải chấp nhận thôi, họ mới đến mua hàng. Em chưa kiếm được việc làm khác, nên cũng phải cố chịu”.

Nhiều phụ nữ bán hàng rong, bán hàng vỉa hè cũng thường là đối tượng bị quấy rối. T.K. - bán bánh mì và nước giải khát ở gần một công trình xây dựng cho biết, buổi tối cô bán được nhiều nhưng cũng bị tán tỉnh suốt: “Có người đã có vợ, bảo tôi ngủ với họ sẽ có tiền”. T.K. cho biết cô rất căng thẳng và luôn nơm nớp lo trên đường về nhà.

Câu chuyện của một cô gái từ miền Trung vào TP.HCM tìm việc làm khiến mọi người xót xa: “Từ năm lên tám tuổi, em đã bị ba sờ mó, bắt cởi quần áo… đến khi em lớn lên, mọi việc còn tệ hơn. Trong nhà, ai cũng sợ ba, nên khi em nói với mẹ, mẹ cũng chẳng nói gì. Trong một lần ba mẹ cãi nhau, em mới biết ba luôn nghi ngờ em không phải con của ông. Quá cô độc trong gia đình, nên em ra đi, vào thành phố, tìm đến nhà người bà con, nhưng chẳng ai giúp, chẳng ai cho ở, vì không ai tin mà lại nghĩ là em vì ham chơi, vì không thích ở nhà… nên đi bụi đời. Trả lời điện thoại của họ, ba em luôn khẳng định, em là đứa hay bịa chuyện”.

Chị T.P. cho biết  vừa thoát khỏi tình trạng bị chồng ép quan hệ theo nhiều cách mới lạ, chị không đồng tình thì bị anh đánh đập, cho là vợ hư hỏng. Vì con còn nhỏ, và vì “xấu chàng, hổ thiếp”, nên chị im lặng, nhưng sức khỏe ngày càng sa sút, “Tôi sợ bị bệnh chết bỏ con, nên đã mạnh dạn tìm đến tổ chức CSAGA. Từ khi tôi không còn im lặng, nói với cha mẹ, anh chị em bên gia đình tôi, gia đình chồng… ông xã đã thay đổi hành vi”.

Gốc rễ của bạo lực tình dục

Nhiều ý kiến hoan nghênh và động viên người dám lên tiếng, mạnh dạn chia sẻ cách giải quyết của mình, ủng hộ tinh thần “Không sợ, vì sao phải sợ kẻ thực hiện hành vi sai trái”. Dù chưa có giải pháp cụ thể, nhưng được chia sẻ, các nạn nhân không còn cảm thấy đơn độc.

Tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều người chọn giải pháp nín lặng, vì xấu hổ, vì cho rằng nói ra cũng chẳng giải quyết được gì. Sự im lặng khiến họ đơn độc, sự yếu đuối càng tạo điều kiện cho quấy rối, bạo lực tình dục tấn công. Gốc rễ của thực trạng này là kẻ gây sự muốn thể hiện quyền lực của mình.

Trong các mối quan hệ nơi công sở: giám đốc – nhân viên, nơi công cộng: nam – nữ, trong gia đình: chồng – vợ, kẻ mạnh hơn luôn muốn thể hiện quyền lực qua việc chọc phá, tán tỉnh, tấn công, hãm hiếp… Nhận thức của người nam là nguyên nhân dẫn đến việc không tôn trọng người khác, coi việc chọc ghẹo phụ nữ là chuyện bình thường, đến khi lấy vợ lại coi việc ép vợ quan hệ cũng là chuyện bình thường, đánh vợ khi bị từ chối.

Bạn không đơn độc

Việc lên tiếng về vấn đề này trong các buổi tọa đàm chuyên đề, trên các phương tiện truyền thông cũng là cách gián tiếp giáo dục nhận thức cho cả hai giới nam và nữ; để nam giới không chỉ sống lành mạnh mà còn biết lên án hành vi quấy rối, bạo lực tình dục; để nữ giới, khi bị quấy rối, hết sức bình tĩnh, kiểm soát thái độ và lời nói một cách lịch sự nhưng cứng rắn, cho đối phương biết bạn không muốn, không thích, tránh việc chửi bới, khinh bỉ… là m kích hoạt sự hung hăng, tấn công của đối phương.

Bà Marie Watson, người sáng lập tổ chức Home of Hope chuyên bảo vệ trẻ em và phụ nữ bị xâm hại hình dục, cho biết: “Vai trò của cha mẹ rất quan trọng trong cách tạo ra người công dân tốt, gương mẫu cho xã hội. Tôi có ba con trai, từ khi con đi nhà trẻ, có nghĩa là con có thêm người khác chăm sóc, hướng dẫn, dạy dỗ… là con phải biết được giới hạn của những đụng chạm của người khác vào cơ thể mình, và phải nói ngay với cha mẹ, hoặc với người tin cậy mọi chuyện xảy ra không bình thường ở trong lớp, ngoài đường. Mặt khác, tôi cũng dạy con biết tôn trọng người khác, bạn nữ… trong cách giao tiếp, hay trong tình yêu. Con cái của bạn sẽ tiếp tục làm những điều đúng đắn mà cha mẹ đã làm trong gia đình, trong xã hội”.

Bà Marie Watson có lời khuyên với những người vợ bị chồng bạo lực tình dục: “Đây là vụ việc liên quan đến con cái nên rất khó giải quyết, nhất là các bà vợ phụ thuộc tài chí nh vào chồng. Tuy nhiên, bạn hãy trân trọng bản thân mình, đừng nghĩ rằng mình phải chịu đựng hy sinh để vì con. Nếu bạn chấp nhận, đứa con lớn lên cũng sẽ xem “hình mẫu” từ ông bố bạo hành là điều đương nhiên. Với mục đích người chồng phải thay đổi nhận thức và hành vi, bạn nên tìm nguồn hỗ trợ từ người thân, bạn bè, tổ chức xã hội… Nếu chồng vẫn không thay đổi, bạn hãy cân nhắc và hướng đến giải pháp đưa mình và con cái ra khỏi tình trạng bạo lực, để được an toàn”.

Trong khi chờ những biện pháp về trật tự xã hội, điều chỉnh khung hình phạt, mỗi cá nhân trong cộng đồng hãy cùng lên tiếng và hành động thì mới đủ sức đẩy lùi bạo lực nói chung và bạo lực tình dục đối với phụ nữ.