Ngã ba Đồng Lộc nằm trên đường Trường Sơn, thuộc địa phận Đồng Lộc, Can Lộc, Hà Tĩnh. Ngã ba Đồng Lộc có tổng diện tích 50ha nằm gọn trong một thung lũng hình tam giác, hai bên đồi núi trọc, giữa là con đường độc đạo, mặt đường giống như một lòng máng, bom địch thả xuống bên nào đất đá cũng lǎn xuống đường làm cản trở giao thông.

Tất cả mọi con đường từ Bắc vào Nam đều phải vượt qua ngã ba Đồng Lộc. Ngã ba Đồng Lộc được coi như cổ họng, vượt qua được sẽ phân tán toả ra nhiều tuyến đường khác nhau đi vào nam. Ngã ba Đồng Lộc là trọng điểm có tầm quan trọng chiến lược nên trong chiến tranh phá hoại kẻ địch âm mưu ném bom huỷ diệt nhằm chặn đứt sự chi viện sức người, sức của, vũ khí, súng đạn, lương thực... của hậu phương lớn miền Bắc xã hội chủ nghĩa đối với tiền tuyến lớn miền Nam. Chỉ tính riêng 240 ngày đêm từ tháng 3 đến tháng 10/1968 không quân địch đã trút xuống đây 48.600 quả bom các loại.

Hồi 17h ngày 24/7/1968 tiểu đội 4 thanh niên xung phong được lệnh trọng điểm ở khu vực địch vừa thả bom để san lập hố bom sửa chữa đường, kết hợp sửa chữa hầm trú ẩn khơi sâu rãnh thoát nước ở đoạn đường độc đạo để nhanh chóng thông đường cho xe qua. Tiểu đội 4 hôm ấy có 10 cô gái trẻ:

1.Võ thị Tần- 22 tuổi - tiểu đội trưởng

2.Hồ Thị Cúc- 21 tuổi - tiểu đội phó

3.Võ Thị Hợi - 20 tuổi - chiến sĩ

4.Nguyễn Thị Xuân- 20 tuổi - chiến sĩ

5.Dương Thị Xuân - 19 tuổi - chiến sĩ

6.Trần Thị Rạng- 19 tuổi - chiến sĩ

7.Hà Thị Xanh - 18 tuổi - chiến sĩ

8.Nguyễn Thị Nhỏ - 19 tuổi - chiến sĩ

9.Võ Thị Hạ-19 tuổi - chiến sĩ

10.Trần Thị Hường - 17 tuổi - chiến sĩ .

Nhận nhiệm vụ xong, các cô đến tại hiện trường gấp rút triển khai công việc với cả niềm vui được gửi gắm trên từng chiếc xe qua nên các cô không hề sợ hãi. Họ làm việc không ngơi tay, vừa cười, vừa nói, vừa ý ới gọi nhau. Bỗng một tốp máy bay phản lực từ h ướng Bắc vào Nam vượt qua trọng điểm. Tất cả các cô nhanh chóng nằm rạp xuống đường. Hết tiếng máy bay các cô lại chồm dậy làm việc. Bất ngờ tốp máy bay phản lực quay lại bay từ trong ra thả một loạt bom rơi đúng vào đội hình 10 cô gái. Các tiểu đội thanh niên xung phong đi sau chồm lên gào thét, nhân dân xóm Bãi Dĩa quanh đấy cũng lao ra gọi tên từng người. Khi đến nơi quả bom vừa nổ chỉ thấy một hố bom sâu hoắm, một vài chiếc xẻng, cuốc vǎng ra nhưng không còn thấy một ai, không nghe thấy một tiếng người. Cả 10 cô gái trẻ ấy đã hy sinh.

Để ghi sâu tội ác và ghi lại chiến tích của 10 cô gái tại trọng điểm lịch sử này Quốc hội và Chính phủ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã truy tặng danh hiệu Anh hùng cho 10 cô gái hy sinh tại ngã ba Đồng Lộc./. 

Bùi Thị Nga sưu tầm

• VÕ THỊ SÁU (27/10/2008)
• Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thập (22/02/2008)
• Chuyện về người phụ nữ “thép”: Mẹ VNAH Nguyễn Thị Thảo (22/11/2007)
• Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Thị Nê (26/07/2007)
• Anh hùng, liệt sĩ Lê Thị Đảnh (Tức mẹ Nhu) (26/07/2007)
• Anh hùng, liệt sĩ Mạc Thị Bưởi (26/07/2007)
• Huyền thoại Nữ tướng Nguyễn Thị Định (10/05/2007)
• Sống lại một ngã ba Đồng Lộc huyền thoại (09/05/2006)
• Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40 - 43 sau công nguyên) (04/02/2006)
• Người nữ bí thư thành uỷ Sài Gòn đầu tiên (19/01/2006)