Tượng nữ tướng Bùi Thị Xuân tại Bảo tàng Quang Trung

Trong hàng tướng lĩnh của vua Quang Trung có năm nữ tướng - thường gọi là "Tây Sơn ngũ phụng thư". Đó là các nữ tướng Nguyễn Thị Dung, Huỳnh Thị Cúc, Bùi Thị Nhạn, Trần Thị Lan và Bùi Thị Xuân, tất cả đều rất giỏi võ nghệ, côn kiếm, có tài tổ chức, huấn luyện đạo tượng binh gồm hơn 100 thớt voi và 4 đạo nữ binh hơn 2000 người. Mỗi thớt voi lại có một nữ binh điều khiển. Nổi bật nhất là Đô đốc Bùi Thị Xuân có biệt tài trong luyện voi chiến, làm quân Thanh thất đảm kinh hồn bởi đạo quân voi ấy.

Nữ tướng Bùi Thị Xuân người thôn Phú Xuân, nay thuộc xã Bình Phú, huyện Tây Sơn. Từ nhỏ, bà vốn là người xinh đẹp, lại sinh ra trên mảnh đất võ Bình Định nên bà rất thích võ nghệ. Lớn lên không những bà giỏi võ nghệ, thường sử dụng song kiếm mà còn có thú chinh phục những con voi dữ. Một điều mà mọi người ít biết đến bà - đó là tài huấn luyện voi. Chuyện kể lại rằng : Bà lên miền sơn thượng mua hai con voi dữ có cặp ngà dài, cong và nhọn về huấn luyện và đã thuần phục được. Bà thường cưỡi voi đi chơi quanh vùng. Một lần, bà dũng cảm cứu sống một con voi chúa thoát khỏi sự tấn công của một con trăn khổng lồ. “Như thông hiểu tiếng người”, con voi chúa đã quỳ xuống, cúi đầu cảm tạ ân cứu mạng và gọi bầy voi rừng của mình về.

Đến tuổi trưởng thành bà kết hôn cùng Trần Quang Diệu. Vợ chồng bà đã tham gia và có những cống hiến to lớn với sự nghiệp của phong trào Tây Sơn. Trong quân đội nhà Tây Sơn, tượng binh - voi trận là đội quân chủ lực, là nỗi kinh hoàng đối với kẻ thù. Tượng binh đã góp phần to lớn vào thắng lợi của Vua Quang Trung. Người có đóng góp lớn trong việc huấn luyện voi chiến là nữ tướng Bùi Thị Xuân. Khi tham gia nghĩa quân Tây Sơn bà đem theo cả đội tượng binh và trở thành một trong những người huấn luyện, chỉ huy voi chiến của nghĩa quân Tây Sơn. Sau khi vua Quang Trung mất, bà vẫn trung thành với sự nghiệp nhà Tây Sơn, cùng chồng coi việc quân.

Dương Thuỷ - Theo Văn hiến Việt Nam

• Sự tích 10 cô gái Ngã 3 đồng Lộc (27/10/2008)
• VÕ THỊ SÁU (27/10/2008)
• Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thập (22/02/2008)
• Chuyện về người phụ nữ “thép”: Mẹ VNAH Nguyễn Thị Thảo (22/11/2007)
• Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Thị Nê (26/07/2007)
• Anh hùng, liệt sĩ Lê Thị Đảnh (Tức mẹ Nhu) (26/07/2007)
• Anh hùng, liệt sĩ Mạc Thị Bưởi (26/07/2007)
• Huyền thoại Nữ tướng Nguyễn Thị Định (10/05/2007)
• Sống lại một ngã ba Đồng Lộc huyền thoại (09/05/2006)
• Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40 - 43 sau công nguyên) (04/02/2006)